# Temel kavramlar

SCL'deki sektör, yöntem, popülasyon, persona, anket, çalışma, taslak, rapor, segment, kredi ve Argus kavramlarını ve birbirlerine nasıl bağlandıklarını açıklar.

SCL'de her çalışma aynı birkaç kavram üzerine kurulur. Bu sayfa her kavramı ekrandaki adıyla tanımlar ve kavramların birbirine nasıl bağlandığını gösterir.

## Kavramlar nasıl birbirine bağlanır

Bir çalışma dört seçimden oluşur: sektör, yöntem, popülasyon ve tasarım. **Yeni Araştırma** akışı şöyle ilerler:

1. Sektörü seçin: **Genel Araştırma**, **Moda** ya da **Reklam Testi**.
2. Yöntemi, yani neyi ölçmek istediğinizi seçin.
3. Çalışmayı yanıtlayacak sentetik tüketici (persona) grubunu, yani popülasyonu seçin ya da oluşturun.
4. Çalışmayı tasarlayın: soruları, fiyat noktalarını, özellikleri ya da test edilecek reklamı girin.
5. **Çalışma Ön İzleme** ekranında tahmini krediyi kontrol edin.
6. **Başlat**'a tıklayın.
7. Çalışma tamamlanınca açılan raporda sonuçları segmentlere göre inceleyin.

Popülasyonlar ve anketler kaydedilir; sonraki çalışmalarda yeniden kullanılabilir. Kayıtlı bir anketi kayıtlı bir popülasyonda doğrudan çalıştırmak için **Hızlı Araştırma**'yı, aynı akışı sohbetle yürütmek için Argus'u kullanın.

## Bir bakışta

| Kavram | Uygulamada | Kısaca | Ayrıntılar |
| --- | --- | --- | --- |
| Sektör | **Genel Araştırma**, **Moda**, **Reklam Testi** | Çalışmanın yapıldığı alan | [Sektörler](/dokumantasyon/arastirmalar/sektorler) |
| Yöntem | **Araştırma Türünüzü Seçin** | Çalışmanın neyi nasıl ölçtüğü | [Doğru yöntemi seçme](/dokumantasyon/arastirmalar/yontem-secimi) |
| Popülasyon | **Popülasyonlar** | Yeniden kullanılabilen persona grubu | [Popülasyon oluşturma](/dokumantasyon/populasyonlar/populasyon-olusturma) |
| Persona | **Kişi Sayısı** | Popülasyondaki tek bir sentetik tüketici | [Persona profilleri](/dokumantasyon/populasyonlar/persona-profilleri) |
| Anket | **Anketler** | Kayıtlı soru ya da fiyat tasarımı | [Anket kütüphanesi](/dokumantasyon/arastirmalar/anket-kutuphanesi) |
| Çalışma | **Çalışma Ön İzleme**, **Deney Özeti** | Bir yöntemin bir popülasyonda yürütülmesi | [Yeni araştırma başlatma](/dokumantasyon/arastirmalar/yeni-arastirma) |
| Taslak | **Taslaklar**, **Taslak** | Kurulmuş ama başlatılmamış çalışma | [Yeni araştırma başlatma](/dokumantasyon/arastirmalar/yeni-arastirma) |
| Rapor | **Raporlar** | Tamamlanan çalışmanın sonuç sayfası | [Raporlar](/dokumantasyon/sonuclar/raporlar) |
| Segment | **Segment Analizi**, **Demografik Kırılım**, **Çapraz Tablo** | Sonuçların ayrıldığı grup | [Segmentasyon](/dokumantasyon/sonuclar/segmentasyon) |
| Pazar segmenti | **Segmentasyon Bul**, **Pazar Segmenti Dağılımı** | Popülasyon kurulurken araştırma konusuna göre personalara atanan pazar grubu | [Popülasyon oluşturma](/dokumantasyon/populasyonlar/populasyon-olusturma) |
| Kredi | **Kalan kredi:**, **Kredi Kullanımı** | Çalışmalarda harcanan ön ödemeli birim | [Krediler](/dokumantasyon/hesap/krediler) |
| Argus | **Argus** | Sohbetle çalışan yapay zekâ araştırma asistanı | [Argus nedir?](/dokumantasyon/argus/argus-nedir) |

## Araştırmanın yapı taşları

### Sektör

Sektör, çalışmanın yapıldığı alandır. Giriş yaptığınızda açılan ana sayfa (**Hangi sektörde araştırma yapmak istersin?**) sizden sektör seçmenizi ister; **Yeni Araştırma** da bu ekranı açar. Üç sektör vardır:

- **Genel Araştırma**: "Pazar segmentasyonlu genel amaçlı araştırma."
- **Moda**: "Arketip tabanlı panelde giysi karşılaştırma."
- **Reklam Testi**: "Video reklamını sentetik tüketici paneliyle test edin."

Sektör, hangi yöntemlerin sunulacağını ve popülasyonun sektöre özgü özelliklerini belirler.

### Yöntem (araştırma türü)

Yöntem, çalışmanın neyi nasıl ölçtüğünü belirler; ekranda "araştırma türü" olarak geçer. Genel Araştırma'yı seçtiğinizde **Araştırma Türünüzü Seçin** ekranında yedi kart açılır: **Fiyat Analizi**, **Rekabet Analizi**, **Karşılaştırma**, **Öncelik Sıralaması**, **Özelliğin Fiyata Etkisi**, **Anket** ve **Gerçek Zamanlı Odak Grup**. Moda'da bazı kart adları farklıdır; tek yöntemi olan Reklam Testi'nde bu adım atlanır.

**Hızlı Araştırma** ekranındaki **Araştırma Türü** alanı ise yöntemi değil sektörü seçer.

### Popülasyon

Popülasyon, bir çalışmayı yanıtlayan sentetik tüketicilerin grubudur. Hedef kitleyi siz tanımlarsınız: **Popülasyon büyüklüğü** alanına kaç persona üretileceğini, **Araştırma Konusu** alanına ürünü ya da kategoriyi girersiniz; yaş, cinsiyet, sosyoekonomik statü (SES) gibi filtreleri de seçersiniz.

Popülasyonlar **Yeni Araştırma** akışının popülasyon adımında ya da Argus ile oluşturulur; **Popülasyonlar** kütüphanesinde oluşturma düğmesi yoktur.

Kayıtlı bir popülasyonu **Mevcut Popülasyonu Seç** (Moda ve Reklam Testi'nde **Mevcut popülasyonu kullan**) ile yeniden kullanırsınız; personalar yeniden üretilmez. Her popülasyon tek bir sektöre aittir ve başka sektörde listelenmez.

> [!TIP]
> İki çalışmanın sonuçlarını karşılaştıracaksanız ikisini aynı popülasyonda yürütün. Böylece aradaki fark farklı personalardan kaynaklanmaz.

Kayıtlı popülasyonları yönetmek için [Popülasyon kütüphanesi](/dokumantasyon/populasyonlar/populasyon-kutuphanesi) sayfasına bakın.

### Persona (sentetik tüketici)

Persona, popülasyondaki tek bir sentetik tüketicidir. Türkiye nüfus ve gelir verilerinden örneklenir; onu bir dil modeli canlandırır. Her personanın Türkçe bir adı; yaş, cinsiyet, eğitim, şehir gibi demografik bilgileri; SES sınıfı, aylık bütçesi ve kişilik puanları vardır. Segmentasyon kullanıldıysa personaya bir pazar segmenti atanır; özel özellik eklediyseniz bu özellik, belirlediğiniz orandaki personalara verilir.

Personaları **Popülasyon Detayı** sayfasındaki dağılım grafiklerinde ve **Excel İndir** ile indirdiğiniz listede inceleyebilirsiniz. Personaların yanıtları model çıktısıdır; eğilimin yönünü ve büyüklüğünü gösterir. Personaların nasıl üretildiğini ve sonuçların sınırlarını [Sentetik tüketiciler nasıl çalışır?](/dokumantasyon/baslarken/sentetik-tuketiciler-nasil-calisir) ve [Doğruluk ve sınırlar](/dokumantasyon/baslarken/dogruluk-ve-sinirlar) sayfaları anlatır.

### Anket

Anket, kaydedilip tekrar kullanılabilen soru ya da fiyat tasarımıdır. Çoktan Seçmeli Anket, Fiyat Analizi, Rekabet Analizi, Öncelik Sıralaması ve Özelliğin Fiyata Etkisi tasarımları **KÜTÜPHANE** › **Anketler** sayfasına kaydedilir. Kayıtlı bir anketi üç yolla yeniden kullanabilirsiniz:

- Çoktan seçmeli sorularda **Kayıtlı Anketten İçe Aktar** ile soruları kopyalayın.
- Fiyat ve özellik yöntemlerinde **Kayıtlı Anketlerden Seç** panelinden aynı türde bir anket seçin.
- **Hızlı Araştırma** ile anketi kayıtlı bir popülasyonda doğrudan çalıştırın.

> [!NOTE]
> "Anket" kelimesi iki anlamda geçer. **Araştırma Türünüzü Seçin** ekranındaki **Anket** kartı yalnızca Çoktan Seçmeli Anket yöntemini seçer. **Anketler** kütüphanesi ise yukarıda sayılan beş yöntemin kayıtlı tasarımlarını tutar: Fiyat Analizi'nde girdiğiniz ürün ve fiyat merdiveni de burada bir anket olarak saklanır ve kartında **Fiyat WTP** rozeti görünür (WTP, ödeme istekliliği demektir).

## Çalışma ve sonuçları

### Çalışma

Çalışma, bir yöntemin bir popülasyonda kurulup yürütülmesidir. Uygulama aynı şeye yer yer "araştırma" ya da "deney" der (**Yeni Araştırma**, **Deney Özeti**, **Deney Başarısız**); bu dokümantasyon her zaman "çalışma" der. **Analiziniz hazır** gibi mesajlardaki "analiz" ise çalışmanın sonucunu, yani raporu anlatır.

Tasarımdan sonra açılan **Çalışma Ön İzleme** ekranındaki **Deney Özeti** kartı persona sayısını ve tahmini krediyi gösterir. **Başlat**'a tıklayıp onayladığınızda çalışma sahaya çıkar: personalar yanıt üretmeye başlar ve ilerleme ekranı açılır. Gerçek Zamanlı Odak Grup gibi bazı yöntemlerde ön izleme adımı yoktur.

İlerleme ekranından ayrılırsanız çalışma durmaz; sağ alttaki Argus düğmesi sahadaki çalışmaları göstermeye devam eder. Çalışma bitince **Analiziniz hazır** mesajı çıkar ve rapor 3 saniye sonra kendiliğinden açılır.

### Taslak

Taslak, kurulmuş ama henüz başlatılmamış çalışmadır. Popülasyon adımını geçtiğiniz anda çalışma oluşturulur ve siz **Başlat**'a tıklayana kadar taslak olarak kalır. Taslaklarınız yöntem seçim ekranının altındaki **Taslaklar** listesinde **Taslak** rozetiyle görünür; liste en yeni 20 taslağı gösterir. Bir taslağa tıkladığınızda tasarım adımı yeniden açılır.

### Rapor

Rapor, tamamlanan bir çalışmanın sonuç sayfasıdır. Sonucu olan çalışmalarınız **ANALİZ** › **Raporlar** altında listelenir. Rapor sayfasında üstte öne çıkan sayılar, altında grafik ve tablo sekmeleri bulunur. PDF raporunu ya da tüm verileri içeren Excel dosyasını indirebilirsiniz.

Raporun bölümleri [Bir raporu okumak](/dokumantasyon/sonuclar/rapor-okuma), indirme seçenekleri [Dışa aktarma ve indirme](/dokumantasyon/sonuclar/disa-aktarma) sayfasında anlatılır.

### Segment

Segment, sonuçların ayrıldığı tek bir gruptur; örneğin "25-34" yaş grubu ya da "SES B". Sonuçları yaş, cinsiyet, SES gibi bir boyuta göre ayırmaya kırılım denir; çapraz tablo iki boyutun kesişimini gösterir. Fiyat, özellik ve anket raporlarında kırılımlar yönteme göre **Segment Analizi**, **Demografik Kırılım** ya da **Çapraz Tablo** sekmelerinde yer alır.

Pazar segmenti ise popülasyon oluşturulurken belirlenir: **Araştırma Konusu** alanını doldurup **Segmentasyon Bul**'a tıkladığınızda konuya uygun segmentasyon bulunur ve personalar pazar segmentlerine ayrılır. Bu dağılımı **Popülasyon Detayı** sayfasındaki **Pazar Segmenti Dağılımı** grafiğinde görürsünüz. Popülasyona eklediğiniz [özel özellikler](/dokumantasyon/populasyonlar/ozel-ozellikler) de raporda ayrı bir kırılım olur.

## Hesap ve asistan

### Kredi

Kredi, çalışma yürütmek için harcanan ön ödemeli birimdir. Kalan bakiyeniz kenar çubuğunun altındaki kartta **Kalan kredi:** satırında görünür; bakiye 500 kredi ya da altına düştüğünde **Kredi yükleyiniz!** uyarısı çıkar.

Tahmini maliyet **Çalışma Ön İzleme** ekranında **Kredi Kullanımı** olarak "bakiye/tahmin" biçiminde görünür; örneğin 1.250/400. Maliyeti çoğunlukla persona sayısı ve yöntem ayarları belirler; örneğin Fiyat Analizi'nde 50 persona × 5 fiyat noktası = 250 kredi. Çoğu yöntemde kredi, personaların yanıtları kaydedildikten sonra düşülür; odak grupta ise her yanıt için harcanır.

Kredi satın almak için **Ayarlar** › **Kredi ve Kullanım** › **Kredi Satın Al** yolunu izleyin. Organizasyon üyeleri ortak bir kredi havuzunu kullanır ve **Kredi ve Kullanım** sayfasında **Kredi Satın Al** düğmesini görmez. Satın alma ve faturalar için [Kredi satın alma ve fatura](/dokumantasyon/hesap/satin-alma-ve-fatura) sayfasına bakın.

### Argus

Argus, SCL'nin yapay zekâ araştırma asistanıdır. Kenar çubuğunun **WORKFLOW** grubundaki **Argus** öğesinden ya da diğer sayfaların sağ altındaki yuvarlak düğmeden açılır; kısayolu Ctrl + J'dir (Mac'te ⌘ + J). Ne araştırmak istediğinizi yazın; Argus popülasyon ve çalışma taslağı hazırlar, çalışmayı başlatır, sonuçları yorumlar ve bulguları bir strateji raporunda birleştirebilir.

Argus, kredi harcayan her adımdan önce bir onay kartı gösterir. Adım, **Onayla** ya da **Onayla ve başlat**'a tıkladığınızda veya **Otopilot** açıkken çalışır. Geçmiş konuşmalar **Sohbetler** sayfasındadır. Onayların nasıl işlediğini [Onaylar ve Otopilot](/dokumantasyon/argus/onaylar-ve-otopilot) sayfası anlatır.

## İlgili sayfalar

- [Hızlı başlangıç](/dokumantasyon/baslarken/hizli-baslangic)
- [Arayüz turu](/dokumantasyon/baslarken/arayuz-turu)
- [Yeni araştırma başlatma](/dokumantasyon/arastirmalar/yeni-arastirma)
- [Hızlı Araştırma](/dokumantasyon/arastirmalar/hizli-arastirma)
- [Sözlük](/dokumantasyon/hesap/sozluk)