# Özel özellikler

Personaların belirlediğiniz bir yüzdesine kendi yazdığınız bir özelliği ekleyin ve raporda sonuçları bu özelliğe göre ayırarak inceleyin.

Özel özellik, popülasyondaki sentetik tüketicilerin (personaların) belirlediğiniz bir yüzdesine eklenen, serbest metinle yazılmış bir özelliktir. Hazır filtrelerde bulunmayan bir alışkanlığı, sahipliği ya da tutumu popülasyona katmanızı ve sonuçları bu özelliği taşıyanlarla taşımayanlar arasında karşılaştırmanızı sağlar. Örneğin bir kahve aboneliği çalışmasında personaların %30'una "Evde her gün filtre kahve demler" özelliğini verip raporda bu grubun fiyat tepkisini diğerleriyle karşılaştırabilirsiniz.

## Ne zaman kullanılır

- Hazır filtrelerde olmayan bir özelliği popülasyona katmak istediğinizde: personanın kullandığı bir ürün, sahip olduğu bir şey, bir alışkanlık ya da bir tutum.
- Bir hipotezi sınamak istediğinizde: "Evcil hayvanı olanlar bu mamaya daha fazla öder mi?"
- Raporda sonuçları kendi tanımladığınız gruplara göre ayırmak istediğinizde.

Yaş, cinsiyet, SES, şehir ya da çalışma durumu gibi hazır seçenekler için özel özellik yerine filtre ya da özel oran kullanın. Bu seçenekleri [Filtreler ve özellikler](/dokumantasyon/populasyonlar/filtreler-ve-ozellikler) sayfası anlatır.

## Başlamadan önce

Özel özellikler yalnızca popülasyon oluşturulurken eklenir. Popülasyon formuna **Yeni Araştırma** sihirbazında **Yeni Popülasyon Oluştur** (Moda ve Reklam Testi'nde **Yeni popülasyon oluştur**) kartıyla ulaşırsınız. Formun tamamını [Popülasyon oluşturma](/dokumantasyon/populasyonlar/populasyon-olusturma) sayfası anlatır. **Özel Özellik** sekmesi Genel Araştırma, Moda ve Reklam Testi formlarının üçünde de bulunur.

> [!NOTE]
> Formdaki özellik alanları bir segmentasyon kabul edilene kadar soluk görünür ve tıklanamaz. Önce **Araştırma Konusu** alanını doldurun, **Segmentasyon Bul**'a tıklayın ve önerilen segmentasyonu kabul edin.

## Özel özellik ekleme

1. Soldaki **Popülasyon Özellikleri** listesinden **Özel Özellik** sekmesini açın.
2. **Özellik Açıklaması** alanına özelliği kısa bir cümleyle yazın (ör. "Evde her gün filtre kahve demler").
3. **Oran** alanına özelliğin verileceği persona yüzdesini girin. İlk satır %50 ile gelir; bu değeri değiştirmezseniz özellik personaların yarısına verilir.
4. Özelliğin rastgele değil, profili özelliğe uyan personalara verilmesini istiyorsanız **Akıllı Dağıtım** anahtarını açın.
5. Başka bir özellik eklemek için **Özellik Ekle**'ye tıklayın ve 2-4. adımları yeni satırda tekrarlayın.
6. Sekme başlığındaki **Toplam Kullanım** rozetini ve listenin altındaki satırı kontrol edin. Bu satır özelliksiz kalacak persona sayısını ("12 kişi (%30) özellik taşımayacak" gibi) ya da "Tüm personalar bir özelliğe sahip olacak" bilgisini gösterir.
7. Sağdaki **Popülasyon Özeti** panelinde özelliklerin "(%30) 1. …" biçiminde listelendiğini kontrol edin.
8. **Popülasyonu Oluştur**'a tıklayın.

Bir satırı çöp kutusu simgesiyle (**Özelliği kaldır**) silebilirsiniz. Bu sekmedeki **Tüm Filtreleri Temizle** düğmesi tüm özel özellik satırlarını siler ve yerine %50 oranlı tek bir boş satır bırakır. Popülasyonu [Argus](/dokumantasyon/argus/argus-ile-calismak) ile kurarsanız özel özellikleri forma sizin yerinize Argus da girebilir.

## Akıllı Dağıtım

**Akıllı Dağıtım** kapalıyken özellik belirlediğiniz oran kadar personaya rastgele verilir. Böylece özelliği taşıyanlarla taşımayanlar demografik olarak benzer kalır.

Anahtar açıkken sistem özellik metnini bir dil modeliyle yorumlar ve personaların profiline (yaş, cinsiyet, eğitim, çalışma durumu, gelir grubu, hayat tarzı, araba ve ev sahipliği gibi) bakarak özelliğe uyan personaları seçer. Örneğin "iPhone kullanır" gibi gelirle ilişkili bir özellik, gelir düzeyi yüksek personalara daha sık verilir. Özelliğe uyan persona sayısı yetmezse özellik istediğiniz orandan daha az personaya verilebilir.

Özelliğin kendi etkisini ölçmek istiyorsanız anahtarı kapalı bırakın. Özelliğin popülasyonda gerçekçi biçimde dağılması öncelikliyse anahtarı açın; bu durumda raporda iki grup arasındaki farkın bir bölümü gelir ya da yaş gibi demografik farklardan kaynaklanabilir.

## Sınırlar

| Konu | Kural |
| --- | --- |
| Özellik metni | Genel Araştırma popülasyonlarında en fazla 1.000 karakter. Metni boş olan satırlar dikkate alınmaz. |
| Oran | Her satırda 0 ile 100 arası. |
| Toplam oran | Tüm satırların toplamı en fazla %100 olabilir. Toplam %100'e ulaşınca **Özellik Ekle** devre dışı kalır. %100'ü aşarsa rozet kırmızıya döner, "Toplam %100'ü aşıyor" uyarısı çıkar ve **Popülasyonu Oluştur** çalışmaz. |
| Persona başına | Her persona en fazla bir özel özellik taşır. |
| Persona sayısı | Popülasyon büyüklüğü × oran; sonuç aşağı yuvarlanır. 50 personalık popülasyonda %15, 7,5 değil 7 persona eder. |
| Kredi | Özel özellik eklemek ek kredi harcamaz. |

> [!IMPORTANT]
> Popülasyon oluşturulduktan sonra özel özellik eklenemez ya da değiştirilemez. Farklı bir özellik denemek için yeni bir popülasyon oluşturun. Mevcut bir popülasyonu yeni bir çalışmada kullandığınızda personalar özellikleriyle birlikte gelir.

## Personalar özelliği nasıl alır

Özellik personanın profil metnine eklenir. Personayı canlandıran dil modeli bu bilgiyi kimliğin sabit bir parçası olarak okur. Personanın görüşleri, verdiği örnekler ve satın alma davranışı buna göre şekillenir. Özelliği taşımayan personaların profilinde bu bilgi yer almaz.

Özelliğin sonuçlara etkisi bir dil modelinin yorumudur; yönü ve büyüklüğü gösterir ama gerçek tüketici ölçümünün yerini tutmaz. Ayrıntı için [Doğruluk ve sınırlar](/dokumantasyon/baslarken/dogruluk-ve-sinirlar) sayfasına bakın.

## Özelliğin göründüğü yerler

| Yer | Ne görürsünüz |
| --- | --- |
| **Popülasyon Detayı** paneli | Mevcut bir popülasyonu seçerken kartındaki **Detayları Gör**'e tıkladığınızda **Özel Özellikler** başlığı altında özellik metinleri listelenir. |
| Odak grup **Katılımcı Seçimi** | Bir katılımcı kartının üzerine geldiğinizde açılan profil kartında **Özel Özellik** satırı. |
| Raporlar | Kırılım listesinde **Özel Özellik** boyutu. |
| **Odak Grubu Analizi** | **Özel Özellik** sekmesi ve **Özel Özellik Kırılımı** bölümü; özelliği olmayan katılımcılar "Özel özellik atanmamış" grubunda toplanır. |
| Raporun Excel dosyası | Personaların listelendiği **Population** sayfasında ayrı bir sütun ve **Segment Impact** sayfasında bu boyuta göre kırılım. Sütun başlığı çoğu raporda İngilizce **Custom Feature**, odak grup dosyasında Türkçe arayüzde **Özel Özellik** olur. |

**Popülasyonlar** kütüphanesindeki popülasyon sayfası ve oradan **Excel İndir** ile alınan dosya özel özelliği göstermez. Her personanın özelliğini görmek için çalışma raporunun Excel dosyasını kullanın. Bu sütun dosya indirilirken doldurulduğu için daha önce tamamlanmış çalışmaların dosyalarında da görünür.

### Raporlarda Özel Özellik kırılımı

**Özel Özellik** boyutu Fiyat Analizi (WTP), Özelliğin Fiyata Etkisi (rapor ekranında **Özellik Değer Analizi**), Öncelik Sıralaması (MaxDiff), Rekabet Analizi'nin Seçime Dayalı Conjoint (CBC) türü ve Çoktan Seçmeli Anket raporlarının kırılım listesinde yer alır. Fiyat Analizi, Özelliğin Fiyata Etkisi ve Seçime Dayalı Conjoint (CBC) raporlarında gruplar şöyle oluşur:

- Tek özellik personaların %90'ından azına verilmişse iki grup oluşur: "Özel Özellikli (özellik metni)" ve "Özel Özelliksiz".
- Tek özellik personaların %90'ına ya da daha fazlasına verilmişse özelliği taşıyanlar bir grup, taşımayanlar "Standart" grubu olur.
- İki ya da daha fazla özellik varsa her özellik ayrı bir grup olur; özelliği olmayan personalar bu kırılıma girmez.

Bu üç rapor 5'ten az personadan oluşan grupları grafiklerde göstermez. Karşılaştırma, Reklam Testi ve Moda'nın Çoktan Seçmeli raporlarında kırılımlar kendi boyut listelerini kullanır; **Özel Özellik** bu listelerde yer almaz. Kırılımların nasıl okunacağını [Segmentasyon](/dokumantasyon/sonuclar/segmentasyon) sayfası anlatır.

## İyi ve kötü örnekler

| Özellik | Değerlendirme |
| --- | --- |
| "Evde her gün filtre kahve demler" | İyi: tek, somut ve gözlenebilir bir alışkanlık. |
| "Çevre dostu ürünleri tercih eder" | İyi: açık bir tutum, tek cümle. |
| "Evinde kedi besler" | İyi: hazır filtrelerde olmayan bir durum. |
| "iPhone kullanır" (**Akıllı Dağıtım** açık) | İyi: profille ilişkili bir sahiplik; dağıtımı profile bırakmak mantıklı. |
| "25-34 yaşında, İstanbul'da yaşıyor" | Kötü: hazır filtrelerde var; **Yaş** ve **Şehir** filtrelerini kullanın. |
| "Markamızı çok sever, tekrar satın alır" | Kötü: ölçmek istediğiniz sonucu baştan veriyor. |
| "Fiyata duyarlı, sporcu, iki çocuklu, teknolojiye meraklı" | Kötü: dört özellik tek satırda; grubun farklı davranmasının hangi özellikten kaynaklandığını ayıramazsınız. |
| "Bazen alışveriş yapar" | Kötü: belirsiz, neredeyse herkes için doğru. |
| Yalnızca 18-24 yaş grubunun seçildiği bir popülasyonda "Torunlarıyla hafta sonu vakit geçirir" | Kötü: popülasyonun filtreleriyle çelişir. |

## İpuçları ve sık yapılan hatalar

- **Karşılaştırma grubu bırakın.** Tek bir özelliği personaların %100'üne verirseniz özelliksiz grup kalmaz ve karşılaştırma yapamazsınız. Toplamı %100'ün altında tutun.
- **Birbirini dışlayan seçenekler tanımlayın.** Her persona en fazla bir özellik taşıdığı için satırlar birbirinin alternatifi olan gruplar oluşturur, ör. "Evde her gün filtre kahve demler" ve "Kahveyi çoğunlukla kafelerde içer".
- **Grup büyüklüğünü hesaplayın.** 40 personalık popülasyonda %10, 4 persona eder; bu grup Fiyat Analizi, Özelliğin Fiyata Etkisi ve Seçime Dayalı Conjoint (CBC) grafiklerinde görünmez. Daha sağlam bir karşılaştırma için popülasyonu büyütün ya da oranı artırın: 100 personalık popülasyonda %30, 30 persona eder.
- **Sonucu değil, personayı anlatın.** Özellik personanın kim olduğunu ya da ne yaptığını söylemeli, ürününüze ne cevap vereceğini değil.

## İlgili sayfalar

- [Popülasyon oluşturma](/dokumantasyon/populasyonlar/populasyon-olusturma)
- [Filtreler ve özellikler](/dokumantasyon/populasyonlar/filtreler-ve-ozellikler)
- [Persona profilleri](/dokumantasyon/populasyonlar/persona-profilleri)
- [Segmentasyon](/dokumantasyon/sonuclar/segmentasyon)
- [Dışa aktarma ve indirme](/dokumantasyon/sonuclar/disa-aktarma)