SCL nedir?
SCL (Synthetic Consumer Lab), pazar araştırması sorularınızı sentetik tüketicilere soran bir araştırma uygulamasıdır. Bir hedef kitle tanımlarsınız, bir araştırma yöntemi seçersiniz ve sonuçları bir rapor olarak alırsınız.
SCL'ye ilk bakış
Ana sayfadaki üç sektörü, yöntem seçimini, popülasyon, rapor, Argus ve kredi ekranlarını kısa bir turla gösterir. Turda hiçbir çalışma başlatılmaz.
Sentetik tüketici nedir?
Sentetik tüketici (persona), Türkiye nüfus ve gelir istatistiklerinden (TÜİK) örneklenen ve bir yapay zekâ dil modelinin (sohbet asistanlarının arkasındaki teknoloji) canlandırdığı sanal bir tüketicidir. Her personanın adı, yaşı, cinsiyeti, yaşadığı il, eğitim durumu, gelir grubu, SES (sosyoekonomik statü) sınıfı, hane bilgileri ve kişilik özellikleri vardır. Bir soruyu yanıtlarken model bu profile göre davranır. Çoğu yöntemde, tek bir modelin alışkanlıkları sonuca hâkim olmasın diye bir popülasyondaki personalar birkaç farklı dil modeline paylaştırılır.
Personalar gerçek kişilerin kayıtları değildir ve hiçbir gerçek kişiye karşılık gelmez. Nasıl oluşturulduklarını Sentetik tüketiciler nasıl çalışır? sayfası anlatır.
SCL hangi soruları yanıtlar?
Her soru türü için ayrı bir araştırma yöntemi vardır. Yöntem adlarındaki kısaltmalar şunları anlatır:
- Ödeme istekliliği (WTP, willingness to pay): personanın ürünü hâlâ alacağı en yüksek fiyat.
- Conjoint: personaların ürününüz ve rakipleri arasından, fiyatlarını görerek birini seçtiği tercih analizi.
- MaxDiff (en iyi–en kötü ölçekleme): personalar özellikleri dörtlü gruplar halinde görür ve her grubu en önemliden en önemsize sıralar; böylece özelliklerin birbirine göre önemi ölçülür.
Aşağıdaki tablo sık sorulan iş sorularını ilgili yöntemle eşleştirir.
| Konu | Örnek soru | Yöntem |
|---|---|---|
| Fiyat | Tüketiciler ürünüm için hangi fiyat aralığında ödemeye hazır, geliri en yükselten fiyat hangisi? | Fiyat Analizi (WTP) |
| Fiyat | Fiyatımı değiştirirsem müşteriler hangi rakibe geçer? | Rekabet Analizi (Conjoint) |
| Fiyat | Bir özellik, ödenmeye razı olunan fiyatı ne kadar değiştirir? | Özelliğin Fiyata Etkisi |
| Ürün | Satın alma kararında hangi özellikler daha önemli? | Öncelik Sıralaması (MaxDiff) |
| Ürün | İki üründen hangisi tercih ediliyor ve neden? | Karşılaştırma |
| Mesaj ve algı | Bir mesaj, konsept ya da marka nasıl algılanıyor? | Çoktan Seçmeli Anket |
| Reklam | Reklamım ne kadar izleniyor ve beğeniliyor, markamla ilişkilendiriliyor mu, hangi sahnesi akılda kalıyor? | Reklam Testi |
| Nitel içgörü | Tüketiciler bir konuyu kendi sözleriyle nasıl anlatıyor? | Gerçek Zamanlı Odak Grup |
Size uygun yöntemi seçmek için Doğru yöntemi seçme sayfasına bakın.
Ana sayfadaki üç sektör
SCL’ye giriş yaptığınızda Hangi sektörde araştırma yapmak istersin? ekranı açılır. Bu ekran hem ana sayfadır hem de her yeni çalışmanın başlangıcıdır. Kenar çubuğundaki Yeni Araştırma öğesi ve SCL logosu da sizi buraya getirir.
Buradaki “sektör”, şirketinizin faaliyet sektörü değil, uygulamanın üç çalışma alanından biridir. Gıda, içecek, kişisel bakım ya da temizlik ürünü gibi giysi dışındaki bir ürünü test ediyorsanız Genel Araştırma’yı seçin; fiyat testleri de buradadır.
| Sektör | Kartta yazan | Ne zaman seçilir |
|---|---|---|
| Genel Araştırma | “Pazar segmentasyonlu genel amaçlı araştırma.” | Herhangi bir ürün ya da kategori için yedi yöntemden birini kullanmak istediğinizde |
| Moda | “Arketip tabanlı panelde giysi karşılaştırma.” | Giyim ürünlerini, her personaya bir moda alışveriş tipi (arketip) atanan bir popülasyonda test etmek istediğinizde |
| Reklam Testi | “Video reklamını sentetik tüketici paneliyle test edin.” | Bir reklamı test etmek istediğinizde; bu sektörde tek yöntem olduğu için yöntem seçimi atlanır |
Popülasyonlar sektöre bağlıdır: bir sektörde oluşturduğunuz popülasyonu başka bir sektörde kullanamazsınız. Ayrıntılar için Sektörler sayfasına bakın.
Temel yapı taşları
Popülasyon
Popülasyon, çalışmanın yürütüldüğü persona grubudur. Popülasyonu kendi hedef kitlenize göre siz oluşturabilir ya da Argus’tan oluşturmasını isteyebilirsiniz. Popülasyon kaydedilir ve aynı sektördeki sonraki çalışmalarda yeniden üretilmeden kullanılır.
Oluştururken persona sayısını, araştırma konusunu ve yaş, cinsiyet, il, SES gibi filtreleri seçersiniz. Araştırma konusu, ürününüzü ya da kategorinizi anlatan kısa bir ifadedir (ör. “Premium kahve aboneliği”); SCL personaları bu konuya göre pazar segmentlerine ayırır. İsterseniz personaların bir kısmına kendi tanımladığınız bir özellik de ekleyebilirsiniz (ör. “Evde her gün filtre kahve demler”); bunu formdaki Özel Özellik sekmesinde yaparsınız. Bkz. Popülasyon oluşturma ve Popülasyon kütüphanesi.
Araştırma yöntemi ve çalışma
Yöntem, neyin nasıl ölçüleceğini ve sizin ne hazırlayacağınızı belirler: Fiyat Analizi’nde bir fiyat merdiveni (test edilecek fiyatların listesi), Öncelik Sıralaması’nda bir özellik listesi, Çoktan Seçmeli Anket’te sorular, Karşılaştırma’da iki ürün, Reklam Testi’nde reklamınız. Bir yöntemin bir popülasyon üzerinde kurulup çalıştırılmasına çalışma denir. Adımlar için Yeni araştırma başlatma sayfasına bakın.
Rapor
Çoğu yöntemde çalışmayı başlattığınızda bir ilerleme ekranı açılır. Çalışmanın ne kadar süreceği persona sayısına ve yönteme göre değişir; uygulama bir süre tahmini göstermez. Ekranda beklemek zorunda değilsiniz: ilerleme ekranından ayrılsanız da çalışma durmaz. Ekranda kalırsanız çalışma bitince rapor kendiliğinden açılır.
Tamamlanan her çalışma, kenar çubuğundaki Raporlar sayfasında bir kart olarak görünür. Karta tıkladığınızda özet sayıları, grafikleri ve tabloları içeren rapor sayfası açılır. Sonuçları yaş, SES ya da pazar segmenti gibi boyutlara göre ayırarak, yani kırılımlarla inceleyebilirsiniz. PDF İndir ile biçimlendirilmiş bir PDF raporu, Excel İndir ile tüm veriyi içeren bir Excel dosyası indirirsiniz. Bkz. Raporlar ve Bir raporu okumak.
Argus
Argus, SCL’nin yapay zekâ araştırma asistanıdır. Kenar çubuğundaki Argus öğesinden ya da diğer sayfaların sağ altındaki yuvarlak düğmeden açılır. Argus’la sohbet ederek popülasyon ve çalışma kurdurabilir, sonuçlar hakkında soru sorabilir, Türkiye pazarına dair fiyat, haber ve resmî istatistik araştırması yaptırabilir, bulguları bir rapor ya da sunum olarak alabilirsiniz.
Argus, popülasyon oluşturmadan ve çalışma başlatmadan önce bir onay kartı gösterir; işlem siz Onayla ya da Onayla ve başlat’a bastığınızda çalışır. Mesaj kutusunun üstündeki Otopilot anahtarını açarsanız Argus o sohbette onay beklemez: popülasyonları oluşturur, kredi harcayan çalışmaları da kendisi başlatır. Anahtarla açılan otopilotun kredi sınırı yoktur. Bkz. Argus nedir? ve Onaylar ve Otopilot.
Kredi
SCL’de çalışmalar ön ödemeli krediyle yürütülür. Kalan krediniz kenar çubuğunun altındaki Kalan kredi: satırında görünür. Her yöntemin kendi kredi formülü vardır; kredi, persona sayısına ve çalışmanın büyüklüğüne göre hesaplanır. Örneğin Fiyat Analizi’nde 50 persona × 5 fiyat noktası = 250 kredi harcanır.
Çoğu yöntemde, çalışmayı başlatmadan önce Çalışma Ön İzleme sayfasındaki Kredi Kullanımı alanında tahmini krediyi görürsünüz. Popülasyon oluşturmak kredi harcamaz; kredi, çalışmanın yanıtları üretilip kaydedildikten sonra bakiyenizden düşülür, odak grupta ise her yanıt için ayrı ayrı düşülür. Argus’un başlattığı çalışmalar da kredi harcar; onay kartındaki Harcanacak kredi satırı yalnızca Moda ve Reklam Testi çalışmalarında görünür ve tahmini tutarı gösterir. Bir organizasyona bağlıysanız organizasyonun ortak kredi havuzunu kullanırsınız. Bkz. Krediler.
Klasik çevrim içi panel anketinden farkı
SCL, çevrim içi bir panel anketiyle aynı türden soruları sorar; ancak yanıtları gerçek kişiler değil, personalar verir.
| Konu | Klasik çevrim içi panel anketi | SCL |
|---|---|---|
| Yanıt verenler | Panele kayıtlı gerçek kişiler | Personalar; hiçbiri gerçek bir kişiye karşılık gelmez |
| Saha | Katılımcılar davet edilir, yanıtları beklenir | Katılımcı aranmaz; yanıtları dil modelleri üretir, siz de çalışmayı ilerleme ekranından izlersiniz |
| Maliyet | Katılımcı ve saha maliyeti | Persona sayısına ve çalışmanın büyüklüğüne göre hesaplanan kredi; çoğu yöntemde başlatmadan önce görünür |
| Tekrar | Her yeni ölçüm yeni bir saha çalışmasıdır | Aynı popülasyonu yeni çalışmalarda yeniden üretmeden kullanırsınız |
| Sonucun niteliği | Gerçek kişilerin beyanları | Dil modellerinin ürettiği yanıtlar |
Sonuçları okuma
SCL’nin sonuçları dil modellerinin çıktısıdır. Sonuçlar hangi seçeneğin önde olduğunu, farkın kabaca ne kadar olduğunu ve hangi grupların ayrıştığını gösterir; “pazarın %42’si satın alır” gibi kesin bir pazar tahmini vermez.
- Aynı çalışmayı yeniden çalıştırdığınızda yanıtlar birebir aynı çıkmaz. Bir farka dayanarak karar vermeden önce çalışmayı aynı popülasyonda bir kez daha çalıştırın; bu ikinci çalışma da kredi harcar. Fark iki seferde de aynı yönde ve benzer büyüklükte çıkmıyorsa onu gürültü sayın.
- Her yanıt bir gerekçeyle gelmez. Çoktan Seçmeli Anket’te personalar yalnızca seçenek işaretler. Personaların kendi sözleriyle yaptığı açıklamaları Karşılaştırma, Reklam Testi ve odak grupta görürsünüz.
Sonraki adımlar
- İlk çalışmanızı adım adım kurmak için Hızlı başlangıç sayfasıyla devam edin.
- Popülasyon, persona, çalışma, segment ve kredi gibi terimlerin tanımları için Temel kavramlar sayfasına bakın.